Let niet op de titel van dit stuk.
Dat ik zomaar, in de kop dan nog, een Latijnse volzin neerpen, zou verkeerdelijk de indruk kunnen wekken dat ik dat oudbakken taaltje meester ben. Niets is minder waar.
Verder dan ‘in vino veritas’ kwam ik nooit.
Maar ik deed het deze keer uit voorzorg. Je weet het tegenwoordig nooit.
‘Ribes nigrum’ is namelijk de wetenschappelijke naam voor een soort bes. En ik was niet zeker of men bij ‘bessen’ zomaar het z-woord mag gebruiken. Want het gaat hier namelijk over de (even rondkijken) ZWARTE bes.
Die goddelijke bes schoot me vanmorgen (figuurlijk) te binnen: we maken op dit ogenblik namelijk de brug van juli naar augustus en dat is het beste moment om de zwarte bes te plukken.
De kleur zit dan vol lichte nuances (zoals het verenpak van een kraai: zwart, maar mat-blinkend-blauw) en de smaak wil vlijtig doorgaan naar nog-zoeter, maar wordt daarbij wat remmend geleid langs tintelende zuur-bittere randjes.
Sorry dat ik even lyrisch werd (en bijna op het punt stond een vermaledijde smaaknotitie te creëren), maar ik heb het echt voor deze bes. We kunnen (allemaal samen) niet genoeg roepen ‘VIVAT RIBES NIGRUM’ en nog eens ‘VIVAT RIBES NIGRUM’.
Want wij, whiskyliefhebbers, hebben alles te danken aan de zwarte bes. Alles.
Vergeet de gerst, het water, de gist, de invloed van het hout …
Leve de zwarte bes.
Het is een lang verhaal, maar ik zal het kort houden.
Deze zwarte bes is namelijk het basisproduct van de wereldvermaarde Cassis de Dijon. Fransen noemen deze zoete, donkerrode bessenlikeur uit de Bourgogne nog liever Crème de Cassis, maar het komt op hetzelfde neer. In 1976 speelde de Duitse invoerder Rewe-Zentral AG met het idee Cassis de Dijon in zijn thuisland in te voeren en te verdelen. Maar de ‘Bundesmonopolverwaltung’ (de waakhond op alle vergunningen) ging daar niet mee akkoord. In Duitsland moeten fruitlikeuren minstens 32 procent ABV bevatten en Cassis de Dijon haalde de twintig procent ABV niet eens. Rewe-Zentral AG stapte naar het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschap en kreeg gelijk: de vrije doorvoer van goederen en diensten binnen de EU is heilig.
Het stond letterlijk in de ‘constitution’ van de EU: ‘Elk product, rechtmatig geproduceerd in een lidstaat, in de handel gebracht in die lidstaat en met de vermelding van het land van herkomst, moet vrije doorgang krijgen. Als de wetgeving van het invoerland andere specificaties vooropstelt die dit zouden kunnen verhinderen, kunnen die enkel in aanmerking worden genomen als die noodzakelijk zouden zijn voor de bescherming van de volksgezondheid …’
En dat bracht de kar aan het rollen. Drankenproducenten in heel Europa zagen de bui hangen en vreesden dat hun thuisland, vanuit de andere EU-landen, overspoeld zou kunnen worden met goedkopere en/of minderwaardige copy-paste-varianten van hun eigen producten.
Europa begreep hun bezorgdheid en stelde een commissie samen die de definities van onze dranken zou vastleggen. Ik liet me ooit wijsmaken dat de commissie uit meer dan zeshonderd leden uit de verschillende landen bestond. Het duurde ook een tijdje eer ze erdoor waren gewerkt.
In juli 1998 verscheen het eerste resultaat: de Europese Verordening 1576/98, die 22 gedistilleerde dranken omschreef. Tien jaar later volgde de Verordening 110, die de vorige uitbreidde tot 46 dranken. In april 2019 kregen we een nieuwe versie aangeboden: Verordening 2019/787, die er nog wat dieper op ingaat en ook de ‘gevestigde geografische aanduidingen’ beter uitdiept.
En zo, beste whiskyvrienden, mogen we elke avond met gerust gemoed een wee dram uitgieten, die we binnen de EU-grenzen op de kop konden tikken: wat we drinken is ‘echte’ whisky.
En zeggen dat het allemaal begon bij zo’n kleine z…. bes.
Dat Disney daar nog nooit een film over maakte … ‘The Little Black Berry’ … zou inslaan, denk ik!
