Goed dat onze minister voor Volksgezondheid het been stijf hield: op alle alcohol moet staan ‘alcohol schaadt de gezondheid’. Het been stijf houden zal voor hem niet echt moeilijk geweest zijn. Hij ziet eruit als een houten notenkraker, en dat kan voor zo iemand geen probleem zijn.
Maar mijn uitdrukking ‘het been stijf houden’ was natuurlijk figuurlijk bedoeld.
Het voorgaande zou de indruk kunnen wekken dat ik die man niet mag. Maar niets is minder waar.
Ik vind dat een minister dingen moet kunnen scherpstellen. Daar wordt hij rijkelijk voor betaald.
En ‘rijkelijk’ heb je met deze minister ook als hij iets moet uitleggen; dan neemt hij daar ook altijd rijkelijk de tijd voor. Lijkt wel uren, soms.
Maar dat terzijde. Hij is, voor zover ik weet, een planteneter. Eet geen vlees! Het is precies daarom (denk ik) dat hij een hekel heeft aan alcohol, omdat wij ‘drinkers’ ook diezelfde planten, gewassen en hun vruchten nodig hebben om onze alcohol te maken. We graaien in zijn territorium. Dat is niet leuk voor een planteneter.
Maar, ik geef het toe, het probleem zit daar niet; het gaat hier om één woordje!
Nu moet er op alcoholflessen staan: ‘ALCOHOL schaadt …’; waar eerder stond ‘ALCOHOLMISBRUIK schaadt …’. Hij had een probleem met dat ‘misbruik’! Ik begrijp dat, ik zou ook niet weten wanneer ‘gebruik’ precies overgaat op ‘misbruik’. Ik heb het zelf nog nooit meegemaakt. Denk ik.
Maar kijk: van de minister mogen we wel alcohol drinken, maar niet te veel.
Kent iemand een nog betere, nietszeggende Nederlandse uitdrukking dan ‘niet te veel’? Of ‘met mate’? Hoe lang is een touw?
Daarmee komen we toch geen meter verder!
De Britten hebben daar al lang een oplossing voor: de UNIT.
Ze voerden dit systeem zo’n veertig jaar geleden in. Het is heel eenvoudig: elk drankje dat je tot je neemt, vertegenwoordigt een aantal units. De bevoegde minister (en zijn raadgevers) vond en vindt nog steeds dat 21 units per week het maximum is dat je mag hebben, zonder verdacht aangekeken te worden. Op flesjes staat meestal aangegeven hoeveel units met de inhoud overeenkomen. Dat is gemakkelijk, dat is zoals dat ‘gezondheids-ABC’ op onze producten. Geen lekkerbek die daarnaar kijkt.
Maar, terug naar de fles, en in het bijzonder naar de whiskyfles: hoe zit het daar? Simpel: je giet je een volwaardige, respectvolle dram uit, je schat (eerlijk) hoeveel milliliter je in je glas hebt, je vermenigvuldigt dat met het alcoholgehalte van je whisky en deelt het resultaat door duizend. Dat geeft je aantal units.
Om jullie niet helemaal af te schrikken, geef ik eerst een ander voorbeeld: je stapt op een maandag een pub binnen, je bestelt een ‘pint of bitter’ en haalt je mobieltje boven.
Een pint is 568 ml, je biertje is 5,2 ABV, dus 568 x 5,2 : 1000 = 2,95 units.
TWEE-KOMMA-VIJF-EN-NEGENTIG UNITS!
En hoeveel mag ik er in één week hebben? 21? En het is pas maandag! Hallo!
Geen paniek!
Zo’n kleine twintig jaar geleden sprak ik toevallig met een Schotse arts die ooit deel uitmaakte van de bewuste alcoholcommissie, die dat ‘units-systeem’ bedacht. Na een paar heel mooie whisky’s verklapte hij me dat de commissie aanvankelijk ‘56 units per week’ had vooropgesteld. Het was pas bij het doornemen van de layouts van folders en affiches dat iemand opwierp dat 56 toch wat veel was. Na kort overleg werd het getal teruggeschroefd naar 21 per week. Maar de verslaggever noteerde per vergissing ‘21 per dag’, en dat stond ook op de eerste folders die gedrukt werden.
Laten we het hier dus zuiver stellen: het is 21 per week, maar je mag ze niet opsparen naar het weekend toe. Drie per dag, dus. DRIE!
Nu kijk ik naar de Old Pulteney die voor me staat. Ik schat de inhoud op 6 centiliter (mijn vrouw zou ‘negen of tien’ zeggen, maar ze overdrijft soms). Even berekenen: 60 x 46,0 : 1000 = 2,76.
LAP, genoeg voor vandaag!
Gelukkig hou ik me niet aan dit Engelse systeem, maar wel aan het Schotse. Die regelgeving is om te beginnen al een paar eeuwen ouder en heeft bewezen de kern van het probleem aan te pakken. Schotten zitten nooit om ‘nog ééntje’ verlegen, dat is waar; maar je vindt daar geen kwalijke gevolgen van in de maatschappij.
Bij het voetbal vechten die supporters niet, gelijk in Vlaanderen. In de steden schieten ze niet naar elkaar, gelijk in Brussel, en ik las nog nooit dat er in de Highlands meisjes in de struiken getrokken worden om verkracht te worden, zoals hier in … waar was dat ook weer?
Ja … ik weet het: er zijn maar weinig struiken in de Highlands … Maar toch.
Nu, ter zake.
De Schotse regel is eenvoudig en vraagt weinig rekenwerk. De zin zit zelfs gebeiteld in een oud Schots gezegde: een fles whisky is te veel voor één persoon, maar te weinig voor twee.
