Schotland is tweeënhalf keer zo groot als Vlaanderen. Dat is op zich niet echt ‘geweldig’. Maar Schotland telt wel 10.000 kilometer kustlijn. Véél, hè.
Dat komt natuurlijk door de vele eilanden en de grillige kustlijn. Je mag niet vergeten: Schotland is langs drie kanten omringd door water: west, noord en oost. En dat vinden de Schotten jammer! “Waarom niet langs alle kanten?” vragen ze zich elke morgen af.
Ik weet niet of het uit de Heilige Schrift zelf komt, maar ik las het ooit ergens: toen de Schepper Schotland gemaakt had, toonde Hij het resultaat aan Sint-Pieter. Den ‘Pier’, zoals de Schepper Sint Pieter altijd noemde, stond aan de grond genageld (figuurlijk).
“Waarom geef je die Schotten zo’n prachtige natuur, zo’n weelderige zee? hagish? gefrituurde marsrepen? zo veel whisky? je verwent ze!” riep den Pier.
“Wacht,” sprak de Schepper, “tot je ziet wie ik daaronder zal zetten!”
En zo komt het dat de Schotten voor de rest van hun bestaan met de Engelsen opgescheept zitten.
Het kon dan ook niet anders of ze moesten op een frisse morgen tegen elkaar beginnen vechten. Ze deden dat meer dan negenhonderd jaar lang. Niet onafgebroken natuurlijk, want soms waren de Engelsen dat moe. In die ‘dooie’ periodes vochten de Schotten dan maar met elkaar.
Als ik het goed telde, wonnen de Schotten twee keer van de Engelsen: in 1296 en in 1306.
Dat vieren ze nog altijd.
(Terzijde: wij Vlamingen wonnen maar één veldslag, in 1302. Gelukkig, anders hadden we geen Vlaamse Nationale Feestdag.)
Maar om terug te keren bij de Schotten: het ergste van heel dit verhaal is dat er geregeld heel wat Schotten meevochten met de Engelsen. Dat waren dan niet de échte Schotten uit het noorden, maar die zogezegde geciviliseerde ‘Lowlanders’, die bekakt ‘Engels’ spraken en geen woord Gaelisch verstonden. Ondanks het feit dat ze al een hekel hadden aan de Engelsen, ontstond er op die manier bij de Highlanders ook nog een extra afkeer voor alles wat Lowlands was.
En zelf whisky bracht ze niet dichter bij elkaar. In tegendeel.
En zo komt het, beste whiskyvrienden, dat we Highland- en Lowland-whiskys hebben.
Vergeet alles wat je tot nu toe daarover hoorde of las: vergeet ‘terroir’, vergeet ‘turfvelden’, vergeet ‘Noordzeewinden’, vergeet ‘Aberdeenshiregerst’, vergeet ‘Lowlandwater’, vergeet ‘landklimaat’, enz.
Ik weet het: het was de SWA, de Scotch Whisky Association, die in 2009 een lijn trok tussen die twee regio’s. Maar dat deden ze enkel en alleen om voldoende stof te geven aan whiskyschrijvers, zodat ze hun boeken vol krijgen. Want, kijk eens, die bewuste Highland Line start in het westen, in de buurt van Greenock, bij Glasgow. Daar steken ze de River Clyde over naar Cardross Station. Daarna naar Earl’s Seat en verder door, in een rechte lijn, naar het Wallace Monument in Stirling. Vanaf hier blijven ze op de weg en nemen ze de B998, de A91 en de M90 tot aan Bridge of Earn. Tenslotte volgen ze de River Earn en de River Tay tot aan de Noordzee. Alles van Groot-Brittannië wat boven die lijn ligt, is Highland; alles eronder is Lowland. Dat de Glengoyne-distilleerderij pal op die lijn ligt en dat die scheidingslijn dwars door hun ‘keuken’ loopt, is hun probleem, zeggen die van de SWA.
Zo zijn ze!
Meer nog: rijd eens van Edinburgh naar Inverness via de M90 en de A9. Net voor je in Perth komt, rijd je over de Bridge of Earn. Dus: over de Highland Line!
Staat daar een bordje ‘Welkom in de Highlands’?
Nee, er staat daar geen bordje ‘Welkom in de Highlands’! Dat staat zeventig kilometer verder, als je bij de prachtige Cairngorms komt! Daar beginnen de Highlands, verdorie.
Sorry dat ik me kwaad maakte; op mijn leeftijd is dat niet goed.
Maar ‘trop is te veel’ … en ik weet hoe het komt: in die SWA zitten meer Highlanders dan Lowlanders. En ze hebben de whisky-Highlands groter gemaakt dan geografisch verantwoord, om de Lowlanders een loer te draaien.
De echte Highland Line werd in 1784 vastgelegd in de fameuze Wash Act en die lag echt veel hoger.
Boven de lijn werd toen volop illegaal gestookt met uitstekende gerst en in kleine stills. Hun whisky was beter dan de whisky’s uit het zuiden, waar ze legaal werkten, vaak ook naar andere minder productieve granen moesten grijpen en meer belastingen betaalden. Die eerlijke Lowlandwhisky’s konden niet tippen aan die uit het noorden. Om het nog erger te maken: Highland whisky mocht niet in de Lowlands verkocht worden. De Lowlanders die eens een betere wilden proeven, zaten dus vruchteloos te hunkeren naar een Highlandwhisky.
En dat maakte de Highlander nog gelukkiger! In 1784.
Maar “’t kan verkeren … ”, zei Bredero.
Nu kan een Lowlandwhisky met gerust gemoed naast een Highlandwhisky staan. Laat ze beide mooi hun eigen boeket verspreiden en je doen twijfelen uit welke regio’s ze komen.
En die Highland Line? Wie struikelt daar nog over?
